Schrif­te­lijke vragen Mense­lijke Maat


Indiendatum: 13 dec. 2021

Schriftelijke vragen 301/2021

De menselijke maat in het systeem van de overheid en de kloof tussen de beleidsvorming en de uitvoering is een thema dat hoog op de agenda staat, zowel landelijk als lokaal. Op alle plaatsen waar mensen geregeld contact hebben met de overheid, is het voor betrokkenen (inwoners én professionals) zoeken naar de menselijkheid in het systeem: naar echt contact, naar maatwerk, het voorkomen van hokjes, potjes en van het kastje naar de muur. Kort samengevat de wereld tussen beleid en balie.

Voor de zomer 2021 is er door de Utrechtse gemeenteraad een ad hoc werkgroep in het leven geroepen om te bepalen of, en zo ja hoe, een (raads)onderzoek naar de uitvoering van het gemeentelijke beleid wenselijk is. De ad hoc werkgroep heeft onderzoeksbureau de DSP-groep eind augustus 2021 de opdracht gegeven om een quick scan naar (het gebrek aan) de menselijke maat te doen op basis van bestaande onderzoeken, rapportages, raadsvoorstellen, -brieven en -vragen. Er zijn door de werkgroep elf onderwerpen voor het onderzoek geselecteerd op basis van ervaringen en signalen rondom de menselijke maat die raadsleden in de afgelopen raadsperiode vanuit de stad hebben ontvangen.

Het oordeel van de werkgroep op basis van het rapport is dat een vervolgonderzoek naar de menselijke maat door een nog op te richten onderzoekscommissie van de raad nu niet opportuun is. Uit het vooronderzoek is onvoldoende directe bewijslast naar voren gekomen die een raadsonderzoek rechtvaardigt. Inhoudelijk is er wel een aantal aanknopingspunten om direct werk te maken van het verbeteren van de menselijke maat.

Alle fracties van de Utrechtse gemeenteraad hebben daarover de volgende vragen:

1. Kan het college aangeven hoe het volgens hen gesteld is met de ‘menselijke maat’ binnen de gemeentelijke organisatie?

2. Hoe kijkt het college naar het uitgevoerde vooronderzoek van DSP? Zijn er zaken die het college opvielen die aandacht behoeven? En/of juist zaken die zij niet herkent?

3. Zijn er volgens het college nog vervolgstappen nodig op basis van dit onderzoek en/of andere signalen? Zo ja, hoe is het college dit (mogelijk in samenspraak met de raad) voornemens op te pakken?

4. In het onderzoek komt de bijzondere bijstand naar voren als een regeling die ingewikkeld is om aan te vragen. De hoeveelheid bewijsstukken die aangeleverd moet worden maakt het aanvraagproces tijdrovend en verwarrend, vooral voor mensen met beperkte vaardigheden. De voorwaarden zijn complex, zelfs voor hulpverleners. Door verschillende raadsleden is hier al vaker naar gevraagd en er zijn hier ook al stappen in gezet. Hoe wordt de toegankelijkheid van de bijzondere bijstand verder gemonitord en welke mogelijke verbeteringen ziet het college?

5. Bij lokale belangenbehartigers Cosbo, Solgu en de WMO-cliëntenraad komen regelmatig signalen over knelpunten in de menselijke maat bij toekenning van het persoonsgebonden budget (pgb) binnen en hierover ook incidenteel bij de Nationale Ombudsman. Het landelijk beeld is dat 23% van de pgb-houders wantrouwen ervaart en/of te maken heeft met slechte bejegening door instanties. Kan het college aangeven hoe dit beeld bij Utrechtse pgb-houders is?

6. In het onderzoek is ook de toekenning van hulpmiddelen binnen de WMO bekeken. Uit stukken van de WMO-cliëntenraad blijkt dat de ambtenaren graag het ongevraagd advies van de WMO-cliëntenraad aan het college wilden zien zien (blz. 12 DSP). Voor de fracties staat voorop dat onafhankelijk en ongevraagd advies altijd mogelijk moet zijn. De behoefte aan deskundigheid en onafhankelijk advies wordt ook onderschreven door de recente Monitoringrapportage 2021 van het College voor de Rechten van de Mens. Hoe bevordert het college de inbreng van onafhankelijk, deskundig advies, en hoe borgt het college de onafhankelijkheid van cliëntenraden?

7. Uit het onderzoek komt naar voren dat in de begeleiding van jongvolwassenen de leeftijd 18-/18+ een belangrijk kantelpunt is en dat de keuzes die daar gemaakt worden consequenties kunnen hebben voor de lange termijn. Het onderzoek constateert dat er weinig informatie bekend is over problemen in de uitvoering. Wat is de actuele stand van zaken op dit onderwerp, hoe is de uitvoering georganiseerd, met welke resultaten en hoe wordt daarbij zoveel mogelijk recht gedaan aan de menselijke maat?

8. Het aanvragen van een briefadres voor dak- en thuislozen is mogelijk. Eerder bleek uit landelijke signalen dat het echter ingewikkeld is om een briefadres aan te vragen. Hier is toen een verbetertraject op ingezet. Wat is daar de stand van zaken van? Zijn er in de tussentijd nog andere signalen binnengekomen?

9. Kan het college aangeven of er recent onderzoek is naar knelpunten in de triage binnen de jeugdzorg? En zo nee, is het college bereid te onderzoeken of zich hier knelpunten voordoen waar het gaat om het in geding komen van de menselijke maat?

10. De gemeenteraad in Enschede heeft een onderzoekscommissie onderzoek laten doen naar de menselijke maat. De commissie heeft recent het rapport ‘Maatvoering is Mensenwerk II’ gepubliceerd. De situatie in Enschede is anders dan in Utrecht, toch kunnen elementen uit het rapport bruikbaar zijn, bijv. aangaande een onafhankelijke integriteitscommissie. Hoe beoordeelt het college het onderzoeksrapport en wat zijn hieruit aanbevelingen die voor Utrecht van meerwaarde kunnen zijn (en op welke wijze)?

11. Hoe zorgt het college dat het onderwerp ‘de menselijke maat’ en het verkleinen van de kloof tussen beleid en balie de aandacht krijgt en blijft krijgen binnen de gemeentelijke organisatie die het verdient – ook zeker in het licht van het toeslagenschandaal en het rapport van de Tijdelijke Onderzoekscommissie Uitvoeringsorganisaties ‘Klem tussen balie en beleid’?

12. Op 2 december jl. heeft de wethouder in de commissie ZWCS toegezegd om het opzetten van een Inclusieteam te verkennen. De eerste uitwerking van het plan wordt in Q1 2022 verwacht. Kan het college ervoor zorg dragen dat het onderwerp 'menselijke maat' als een van de aandachtspunten hierin wordt meegenomen?

Has Bakker, D66
Maarten van Heuven, Partij voor de Dieren

Julia Kleinrensink, GroenLinks
Rick van der Zweth, PvdA
Rachel Streefland, ChristenUnie
Mahmut Sungur, DENK
Dimitri Gilissen, VVD
Bert van Steeg, CDA
Tessa Sturkenboom, Student & Starter
David Bosch, PVV
Cees Bos, Stadsbelang Utrecht
Tim Schipper, SP

De door ons gestelde vragen zullen enig uitzoek- en denkwerk vragen. Wij hebben daarom – indien gewenst – begrip voor een ruimere beantwoordingstermijn dan gebruikelijk. Daarbij geldt wat ons betreft dat kwaliteit voor snelheid gaat. Wel vragen wij de antwoorden voor het einde van deze raadsperiode beschikbaar te hebben.