Schrif­te­lijke vragen Onder­wijs­ach­ter­standen als gevolg van corona: wat weten we en wat kunnen we er tegen doen?


Indiendatum: 2 feb. 2021

Schriftelijke vragen 23/2021

Uit onderzoek van De werkplaats Onderwijsonderzoek Utrecht blijkt dat Utrechtse kinderen met een fors risico op onderwijsachterstand uit groep 5, 6 en 7 tijdens de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 veel minder hebben bijgeleerd dan de bedoeling is. Na het vergelijken van de cito-scores met de kinderen die een jaar eerder in dezelfde groepen zaten, was de uitkomst dat de gemiddelde leerachterstand twee tot drie maanden is. Inmiddels lijkt het er gelukkig op dat de basisscholen snel weer open mogen, maar we weten na de eerste lockdown dat er veel moet gebeuren om opgelopen achterstanden in te lopen. Daarnaast is helaas niet uit te sluiten dat opnieuw besloten wordt tot een schoolsluiting.

1. Kan het college aangeven hoe er op deze onderzoeksresultaten geanticipeerd gaat worden, nu er al aangetoond is dat corona en de lockdown tot achterstanden leiden bij kinderen en dit juist kinderen treft die al te maken hebben met een achterstand of groter risico daarop?

2. Hoe beoordeelt het college de onderzoeksresultaten dat juist kinderen in lagere of middengroepen grotere achterstanden hebben?

3. Deelt de wethouder de visie van de fracties dat er voor Utrechtse basisschoolleerlingen maatwerk nodig is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wordt daar op geanticipeerd?

Samen met de G4 werd een oproep gedaan voor een nationaal onderwijsplan om de achterstanden in de lopen. De fracties delen deze oproep en willen niet dat opgelopen achterstand bepalend gaat zijn voor de kansen op het VO en daarna. De fracties vrezen dat de achterstanden als gevolg van deze tweede lockdown verder zijn opgelopen en hebben zorgen over de manier waarop deze ingelopen moeten worden.

4. Hoe worden en zijn de geleerde lessen uit de eerste lockdown nu geïmplementeerd? Zijn er obstakels om dit te doen en zo ja, wat kan er gedaan worden om die weg te nemen?

5. Hoe worden en zijn nieuwe ‘lessen’ of best practices opgehaald bij onze Utrechtse aanbieders van voorschoolse educatie, in het primair en voortgezet onderwijs? Hoe wordt deze kennis vervolgens gedeeld en geïmplementeerd?
Ook met het oog op de lange termijn komen steeds meer en serieuzer ideeën om de achterstanden in te lopen zoals het regulier bieden van extra onderwijs in vakanties en op doordeweekse dagen, maar ook het laten doubleren van individuele leerlingen of zelfs groepen en bijvoorbeeld ‘kansrijk adviseren’ zoals de PO-raad voorstelt. Zo zijn er meerdere voorstellen om achterstanden in te lopen op een manier zodat het de toegenomen kansenongelijkheid tegengaat.

6. Wordt er door dit college geïnventariseerd wat er op de lange termijn nodig is om achterstanden in te lopen, zo niet, kan dit alsnog gebeuren? Deelt het college dat het mogelijk moet zijn dat scholen maatwerk bieden?

In de Raadsbrief Update gevolgen en aanpak coronavirus in Utrecht van 18 december 2020 staat dat een protocol dat dit voorjaar is ontwikkeld met kernpartners in de stad, om alle leerlingen in een kwetsbare situatie in beeld te hebben, geactualiseerd is en weer in gebruik is/wordt genomen.

7. Wat zijn tot nu toe de bevindingen van de kernpartners? En hoe wordt er naar aanleiding van deze bevindingen gehandeld door kernpartners en college?

Het lijkt er op dat basisscholen binnenkort weer open mogen. In het Parool was eerder te lezen dat in Amsterdam niet alleen uitzonderingen gemaakt zijn voor individuele kwetsbare leerlingen maar door bijvoorbeeld een hele groep 3 en 8 als kwetsbaar te kenmerken. Dit soort ruimte voor maatwerk, op basis van onderzoek en inzichten van de Utrechtse schoolbesturen, zouden de fracties ook in Utrecht graag zien. Uiteraard mits toelaatbaar met het oog op de gezondheid van leerlingen en leraren.

Deelt het college dat dit soort ruimte voor maatwerk mogelijk moet zijn? Zo ja, hoe heeft het college de schoolbesturen en de scholen hierin ondersteund? Indien die er zijn (geweest), welke beperkingen zijn of waren er om dit soort maatwerk mogelijk te maken? Wij hopen uiteraard dat er geen derde schoolsluiting komt, maar als dit wel zo is, is maatwerk zoals hierboven beschreven dan mogelijk? Het is toe te juichen als de basisscholen weer open kunnen. In veel gevallen betekent dit voor leraren dat zij hybride les geven: fysiek aan de groep en online les en/ of voorbereid werk voor de leerlingen die thuis moeten blijven. Wanneer een leraar zelf klachten heeft en thuis moet blijven, verhoogt dit de werkdruk op collega’s. De fracties maken zich zorgen
over werkdruk en ziekteverzuim als gevolg daarvan.

8. Houdt het college vinger aan de pols over de impact hiervan op werkdruk en de ontwikkeling van ziekteverzuim als gevolg daarvan? Zo ja, is extra ondersteuning mogelijk om dit tegen te gaan? Heeft het college in beeld wat hiervan de gevolgen zijn voor de kwaliteit van het onderwijs?

Bij de vorige lockdown was er een groot verschil tussen wijken in het percentage kinderen dat niet in beeld was tijdens het thuisonderwijs. In sommige wijken was dit toen 25-30%.

9. Heeft het college in beeld (gebracht) wat deze percentage thuiszitters deze lockdown zijn of waren en kan dit met de raad gedeeld worden? Zo niet, waarom niet?

Utrecht was al getroffen door een landelijke bezuiniging op de onderwijsachterstandsmiddelen (OAB-middelen) die oploopt tot 6 miljoen euro structureel.

10. Is het college het met de fracties eens dat dit de urgentie vergroot voor een aanpak om achterstanden, die nu als gevolg van de lockdown ontstaan of vergroot is, te bestrijden?

We hebben in Utrecht gelukkig veel verbanden en partijen die zich inzetten voor kansengelijkheid. Zo zijn er de Gelijke Kansen Alliantie en het Stadsnetwerk Gelijke Kansen.

11. Kan het college ons informeren welke resultaten deze partijen de laatste jaren of het laatste jaar geboekt hebben en met welk budget? Hebben de schoolbesturen en de gemeente bijvoorbeeld zicht op de mate waarin de referentieniveaus taal en rekenen worden gehaald? Zo ja, welk beeld geeft dit? Kan uit deze kennis informatie verkregen worden voor interventies op leerlingniveau?

Via het Actieplan Utrecht Leert zetten we in op bestrijding van het lerarentekort. Hierbij hebben we als raad aangegeven dat de gelden hiervoor terecht moeten komen op de scholen waar dit het hardst nodig is en/of de kinderen zitten die (het meeste risico op) achterstanden hebben.

12. Kan het college aangeven hoe de gelden voor het Actieplan Utrecht Leert verdeeld en besteed zijn en met welke meetbare effecten, met name op scholen met een hoge populatie leerlingen met een achterstand of risico daarop? Zo ja, op welke wijze worden deze effecten gemeten? Wordt bijvoorbeeld vooral gekeken naar vervulling van vacatures aop een bepaald meetmoment, of ook naar aantal wisselingen van docent per leerjaar en
lesuitval ten gevolge van tijdelijk onvervulde vacatures?

Hester Assen, PvdA
Anne Sasbrink, Partij voor de Dieren
Julia Kleinrensink, GroenLinks
Jeffrey Koppelaar, S&S
Ruurt Wiegant, SP
Tess Meerding, VVD
Mohammed Saiah, D66