Schrif­te­lijke vragen Doden eiken­pro­ces­sie­rupsen met XenTari


Indiendatum: mei 2020

De Partij voor de Dieren uit al geruime tijd grote zorgen over het gebruik van gif als XenTari voor het doden van eikenprocessierupsen. Wij vroegen in oktober 2018 om meer nestkasten voor mezen (dit gebeurt nu deels in de vorm van een pilot) en het stoppen met gif, en in januari 2019 vroegen we ambtenaren na een door ons aangevraagde raadsbrief (20 december 2018) waarom er nog steeds XenTari wordt gebruikt. Dit gif is van het controversiële bedrijf Bayer (tevens eigenaar van het beruchte Monsanto), dat vele soorten gif verkoopt voor het doden van dieren en planten. Het duurt 5 tot 10 dagen voordat een rups door dit gif sterft: een langdurige lijdensweg.

De Vlinderstichting en diverse ecologen spraken zich ook uit tegen dit gif, net als tegen het zware gif Vertimec. Gelukkig trok het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) de vergunning voor dit gif in na protesten van onder meer de Vlinderstichting en de Partij voor de Dieren.

Het is fijn dat het college van B&W nu in de raadsbrief van 13 mei 2020 erkent dat ook XenTari schadelijk is voor andere dieren en dat ze het middel (langzaamaan) wil afbouwen, evenals het gebruik van aaltjes (nematoden), omdat ook die schadelijk zijn voor andere dieren. Heel fijn ook dat het college hierin optrekt met de Vlinderstichting. Want inderdaad: niet alleen de eikenprocessierups sterft door dit gif, maar ook andere rupsen/vlinders en andere insecten, en ook voor vogels, vleermuizen, vissen en andere dieren is dit gif gevaarlijk. In de gebruiksaanwijzing staat onder meer “Niet in oppervlaktewater, riolering en grondwater laten terechtkomen”, “Stof niet inademen.” En “Veroorzaakt ernstige oogirritatie".

In Epe is het spuiten van dit gif onmiddellijk gestopt omdat mensen er oogirritaties van kregen, het gif bij water en in een Natura 2000 gebied werd gebruikt, er vogels uit hun nesten zijn geblazen door de spuitapparaten en zij ook geen voedsel meer hadden omdat álle rupsen werden gedood door het gif.

De Partij voor de Dieren heeft hierover de volgende vragen:

1. Erkent het college dat de inzet van gif zoals XenTari een wrange combinatie is met het installeren van nestkasten voor mezen ter bestrijding van de eikenprocessierups, ook door het gevaar dat de mezen en hun jongen het gif binnenkrijgen en sterven, en er geen voedsel meer voor hen is omdat alle insecten dood zijn? Zo nee, waarom niet?

2. Is het college het met de Partij voor de Dieren eens dat bij het in het milieu, de natuur en stedelijke omgeving verspreiden van gif, “biologisch” of niet, niet uitgesloten kan worden dat dit ook op de lange termijn negatieve gevolgen heeft voor de volksgezondheid, dierenleven en ecologie? Zo nee waarom niet?

3. Waarom heeft het college zich in april 2020 zo stellig uitgesproken tegen het gif Vertimec (juist ook vanwege de sterfte onder andere dieren) en niet al vanaf het begin tegen XenTari, terwijl dit gif óók schadelijk is voor andere dieren?

4. Waarom wordt het gebruik van het middel nu zo voorzichtig afgebouwd en niet met onmiddellijke ingang?

5. De gemeente Epe stopt per direct met het spuiten van XenTari vanwege de negatieve effecten. Wat is ervoor nodig om ook in Utrecht per direct het gebruik van gif tegen de eikenprocessierups te staken? Welke (financiële of praktische) omstandigheden beletten eventueel het staken van gifgebruik?

6. Is het college bereid om níet te wachten tot de afronding van de pilot met de nestkasten voor mezen in 2022, maar nú al op veel meer locaties nestkasten te installeren in en rond Utrechtse bomen (onder strenge voorwaarde dat ze niet in aanraking komen met gif), ook voor vleermuizen (zie hieronder)? Zo nee, waarom niet? Het kan sowieso geen kwaad om meer verblijfplaatsen voor de wilde dieren in Utrecht te creëren.

7. Ziet het college tevens mogelijkheden om de nestkasten voor vogels en vleermuizen en het aantrekken van insecten die de rupsen eten, ter natuurvriendelijke bestrijding van de eikenprocessierups, te koppelen aan de inspanningen rond Operatie Steenbreek? Bloemrijke steden kunnen namelijk natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups nog meer helpen. Zo nee, waarom niet?

Ook vogels als spreeuwen, boomklevers, kauwen en koekoeken eten eikenprocessierupsen, evenals vleermuizen en insecten als mieren, sluipwespen en lieveheersbeestjes. Het college geeft in haar raadsbrief van 13 mei 2020 aan dat ze het groenbeheer overweegt aan te passen om meer natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups aan te trekken.

De Vlinderstichting heeft ook bezwaren geuit tegen het gebruik van aaltjes/nematoden, die de gemeente Utrecht ook gebruikt. Het is fijn om te lezen dat de gemeente ook het gebruik van deze diertjes gaat afbouwen, omdat deze niet alleen maar dodelijk zijn voor de eikenprocessierups, maar ook voor andere rupsen en mogelijk ook andere dieren. Echter, de gemeente gaat nu het gebruik van deze aaltjes intensiveren om het gebruik van XenTari licht af te bouwen.

8. Zijn er echt geen andere methoden voorhanden voor dit jaar dan de toename van het gebruik van aaltjes, bijvoorbeeld meer nestkasten voor vogels en vleermuizen? Graag een toelichting. En wat vindt de Vlinderstichting van deze (hopelijk zeer tijdelijke) toename?

9. Is het college bereid om de gemeente Epe, de Vlinderstichting en andere experts om advies te vragen hoe ook in Utrecht het gebruik van niet alleen Xen Tari, maar ook aaltjes, per direct kan worden gestaakt? Zo nee, waarom niet?